Rakamlarla Yapay Zekâ Benimseme: Şirketler Nerede Duruyor?

Rakamlarla yapay zekâ benimseme tablosu şunu söylüyor: TÜİK’in 1 Ekim 2025 tarihli Yapay Zeka İstatistikleri bültenine göre Türkiye’de 10 ve üzeri çalışanı olan girişimlerin yüzde 7,5’i en az bir yapay zekâ teknolojisi kullanıyor; 2021’de bu oran yüzde 2,7 idi. Ölçek büyüdükçe oran artıyor: 10–49 çalışanlı girişimlerde yüzde 6,6, 50–249’da yüzde 9,6, 250 ve üzerinde yüzde 24,1. Eurostat’a göre Avrupa Birliği’nde 2024 oranı yüzde 13,5.
Bu yazıda yalnız kaynaklı rakamları kullanıyor, her rakamı bağlamıyla veriyor ve yöneticinin bu tablodan kendi şirketi için ne çıkarması gerektiğini anlatıyoruz. Kaynak gösterilemeyen hiçbir oran yazıda yer almıyor; tahmin ve yorum ayrı cümlelerde açıkça işaretlendi.
Türkiye'de yapay zekâ kullanan şirket oranı: yüzde 7,5
TÜİK bültenine göre 2025’te girişimlerin yüzde 7,5’i yapay zekâ kullanıyor. Aynı kurumun Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması önceki yıllarda bu oranı 2023 için yüzde 5,5, 2024 için yüzde 4,4 olarak vermişti. Yıllar arasındaki dalgalanma, soru setinin ve tanımın güncellenmesiyle de ilgili olabilir; bu yüzden yıllık değişimi tek başına eğilim olarak okumuyoruz.
Bağlam için şunu ekleyelim: oran, on ve üzeri çalışanı olan girişimleri kapsıyor. Mikro işletmeler bu sayımın dışında. Dolayısıyla “şirketlerin yüzde 7,5’i” ifadesi bütün iş dünyasını değil, belirli bir ölçeğin üstünü anlatır. Rakamı kendi şirketinize uyarlarken ölçek sınıfınıza bakmanız gerekir; o kırılımı bir sonraki bölümde veriyoruz.
Şirket ölçeğine göre AI benimseme: 10–49, 50–249, 250 ve üzeri
TÜİK 2025 verisinde ölçek kırılımı net bir merdiven çiziyor. 10–49 çalışanlı girişimlerde yüzde 6,6; 50–249 çalışanlı girişimlerde yüzde 9,6; 250 ve üzeri çalışanlı girişimlerde yüzde 24,1. Büyük girişimlerdeki oran, küçük girişimlerin yaklaşık üç buçuk katı. Bu fark, yapay zekânın teknolojiden çok kaynak ve organizasyon meselesi olduğunu gösteriyor.
Kullanmayı planlayanlar da ölçekle artıyor: genelde yüzde 9,0; 10–49’da yüzde 8,4; 50–249’da yüzde 10,4; 250 ve üzerinde yüzde 18,2. Yani büyük girişimlerde kullanan ve planlayanların toplamı yüzde 42’yi buluyor. KOBİ ölçeğinde ise her on girişimden yaklaşık sekizi ne kullanıyor ne de yakın zamanda planlıyor. Olgunluk seviyesi açısından bu, çoğunluğun bireysel deneme aşamasında bile olmadığı anlamına geliyor.
Şirketler yapay zekâyı hangi işler için kullanıyor?
TÜİK bülteni kullanım amaçlarını da veriyor. Yapay zekâ kullanan girişimlerde en yaygın amaç pazarlama veya satış: yüzde 46,5. Onu üretim veya hizmet süreçleri (yüzde 41,1), Ar-Ge veya yenilik (yüzde 41,0), iş süreçleri ve yönetim (yüzde 40,0) ve muhasebe, kontrol veya finans (yüzde 33,7) izliyor. Toplamın yüzdeyi aşması, bir girişimin birden çok amaç bildirmesinden kaynaklanıyor.
Bu dağılım bize iki şey söylüyor. Birincisi, giriş kapısı çoğunlukla pazarlama ve satış; görünür, ölçülebilir ve veri kaynağı görece hazır. İkincisi, finans ve muhasebe en sonda; hata toleransı düşük süreçlerin daha geç benimsenmesi beklenen bir sıralama. Departman bazlı fırsatları süreç otomasyonu rehberinde bu sıralamayla uyumlu biçimde ele aldık.
Benimsemenin önündeki engeller: uzmanlık, maliyet, hukuki belirsizlik
Kullanmayan ama kullanmayı planlayan girişimlere engeller sorulduğunda ilk sırada uzmanlık eksikliği var: yüzde 74,2. Onu yüksek maliyet (yüzde 67,4) ve yapay zekânın yol açabileceği zararlarda sorumluluğa ilişkin hukuki belirsizlik (yüzde 62,4) izliyor. 2024 araştırmasında da ilk engel aynıydı: uzmanlık eksikliği yüzde 78,9, maliyet yüzde 74,2, mevcut sistemlerle uyumsuzluk yüzde 69,3.
İki yılın ortak mesajı açık: en büyük engel teknoloji değil, bilgi. Uzmanlık eksikliği, doğru süreci seçememek ve ölçememek anlamına geliyor; maliyet endişesi ise çoğu zaman kapsamın belirsizliğinden doğuyor. Hukuki belirsizliğin üçüncü sıraya yerleşmesi, AI politikası ve KVKK uyumu çalışmasının neden stratejinin parçası olması gerektiğini gösteriyor.
Avrupa Birliği ile karşılaştırma: Eurostat verisi
Eurostat’ın 23 Ocak 2025 tarihli bültenine göre Avrupa Birliği’nde on ve üzeri çalışanı olan işletmelerin yüzde 13,5’i 2024’te yapay zekâ teknolojisi kullandı; 2023’te oran yüzde 8,0 idi. Tek yılda 5,5 puanlık artış var. En yaygın teknolojiler metin madenciliği (yüzde 6,9), doğal dil üretimi (yüzde 5,4) ve konuşma tanıma (yüzde 4,8).
Türkiye’nin yüzde 7,5’i ile AB’nin yüzde 13,5’i aynı ölçek sınıfını kapsıyor, bu yüzden kıyas anlamlı. Fark yaklaşık altı puan. Ancak iki sayımın yılları farklı; Türkiye verisi 2025, AB verisi 2024. Bu nedenle farkı kesin bir mesafe olarak değil, yaklaşık bir konum olarak okumak doğru. AB’deki hızlı artışın üretken yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla çakışması, benzer bir sıçramanın Türkiye verisinde de izlenmeye değer olduğunu düşündürüyor; bu bizim yorumumuz, kaynaklı bir öngörü değil.
Bireysel kullanım ile kurumsal kullanım arasındaki makas
TÜİK 2025 bülteni ilk kez bireylerde üretken yapay zekâ kullanımını da ölçtü: 16–74 yaş grubunda yüzde 19,2. Kullananların yüzde 79,7’si kişisel amaçla, yüzde 33,8’i mesleki amaçla, yüzde 31,4’ü örgün eğitim için kullanıyor. Yani her beş kişiden biri üretken yapay zekâ kullanıyor; her üç kullanıcıdan biri bunu işinde yapıyor.
Bu rakamı girişim verisinin yanına koyunca bir makas görünüyor: bireylerde yüzde 19,2, girişimlerde yüzde 7,5. Çalışanlar, şirketlerinin resmî olarak benimsediğinden daha fazla kullanıyor. Bu makas, kurumsal politikası olmayan şirketlerde kullanımın görünmez biçimde sürdüğüne işaret ediyor; ölçümü yapılmamış, kuralı yazılmamış bir kullanım. Yönetici için ilk adım, bu kullanımı görünür kılmak ve çalışan eğitimiyle ortak bir çerçeveye taşımaktır.
Bu rakamlar yapay zekâ stratejisi için ne söylüyor?
Tabloyu üst üste koyunca üç çıkarım var. Birincisi: KOBİ ölçeğinde benimseme tek haneli; yani erken olmak için hâlâ zaman var ama fark büyük işletmelerle hızla açılıyor. İkincisi: ilk engel uzmanlık; araç değil yöntem eksikliği. Üçüncüsü: giriş kapısı pazarlama ve satış; görünür ve ölçülebilir süreçler önce dönüşüyor.
Bu üç çıkarım, stratejiye başlarken nereye bakılacağını söylüyor: ölçek sınıfınızdaki oranı bilin, uzmanlık boşluğunu bir yol haritasıyla kapatın, ilk pilotu verisi hazır ve ölçülebilir bir süreçten seçin. AI strateji ve yol haritası çalışması tam bu üç soruyu yazılı olarak cevaplıyor. Rakamlar yön gösterir; kararı şirketin kendi ölçümü verir.
Verinin sınırları: bu rakamlar neyi söylemiyor?
Dürüst bir okuma için verinin sınırlarını da yazalım. TÜİK verisi beyana dayalı; girişim “yapay zekâ kullanıyorum” dediğinde kullanımın derinliği bilinmiyor. Tek bir çalışanın sohbet botu kullanması ile entegre bir akış aynı kutuya giriyor olabilir. Mikro işletmeler sayımın dışında. Eurostat verisi ile yıl farkı var. Sektör kırılımını bu yazıda vermedik, çünkü elimizdeki özetlerde yer almıyor.
Bu sınırlar rakamları değersiz kılmaz; yalnız nasıl kullanılacağını belirler. Oranlar şirketin konumunu kabaca gösterir, karar için yeterli değildir. Karar, şirketin kendi süreç envanterinden, veri durumundan ve ölçümünden çıkar. Kaynak bültenlere ulaşmak isteyenler için TÜİK ve Eurostat bağlantılarını yazının sonunda verdik; rakamları güncellemek için her yıl aynı bültenlere bakmak yeterli.
Yazılı ön analiz: sıradaki adım
Şirketinizin bu tabloda nerede durduğunu ve ilk adımın ne olması gerektiğini birlikte belirlemek isterseniz bir ön analiz talebi oluşturabilirsiniz. Mevcut kullanımı, süreçleri ve veri durumunu yazılı olarak değerlendirir, kapsamı belirleyen etkenlerle birlikte teklif sunarız. Sorularınız için iletişim sayfası açık.
İlgili: Şirketler için yapay zekâ stratejisi rehberi · Veriyle AI yatırım getirisi ölçümü · Rakamlarla çalışan ve yapay zekâ · Rakamlarla AI riskleri · Ekip AI'yı gizlice kullanıyor: gölge AI vakası · Kaynak: TÜİK Yapay Zeka İstatistikleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu rakamlar hangi kaynaklardan alındı?
Türkiye verisi TÜİK’in 1 Ekim 2025 tarihli Yapay Zeka İstatistikleri bülteni ile 2024 Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’ndan; AB verisi Eurostat’ın 23 Ocak 2025 tarihli bülteninden.
Sektör bazında oran var mı?
Bu yazıda kullandığımız özetlerde sektör kırılımı yer almıyor; kaynak bültende varsa oradan okunmalıdır. Kaynağı olmayan sektör oranı vermiyoruz.
Yüzde 7,5 düşük bir oran mı?
AB ortalamasının altında, büyük işletmelerin ise çok altında. Ancak oran beyana dayalı ve kullanım derinliğini göstermiyor; karşılaştırma için yeterli, karar için değil.
Mikro işletmeler neden sayımda yok?
TÜİK girişim araştırması on ve üzeri çalışanı olan girişimleri kapsıyor. Daha küçük işletmeler için bu bültenden oran çıkarılamaz.
Rakamlar her yıl güncelleniyor mu?
Evet. TÜİK girişim araştırmasını yıllık yayımlıyor; Eurostat da yıllık veri veriyor. Yazıdaki oranlar 2025 ve 2024 yıllarına aittir.
Son güncelleme: 15.11.2026